Verzoekschrift of dagvaarding: hoe u naar de vrederechter stapt

In het Belgische recht is de normale manier om een zaak bij de rechter aanhangig te maken de dagvaarding, betekend door een gerechtsdeurwaarder (art. 700 van het Gerechtelijk Wetboek). Het is de « standaard »-wijze: tenzij een precieze tekst iets anders voorziet, moet de zaak bij dagvaarding worden ingeleid. Veel rechtzoekenden weten dat niet en denken voor elk geschil gewoon een papier op de griffie te kunnen neerleggen.

Concreet stelt de gerechtsdeurwaarder de akte op en gaat hij ze officieel overhandigen aan uw tegenpartij. Die betekening heeft een kostprijs: reken, naargelang het geval, op ongeveer € 300 tot € 450 aan deurwaarderskosten, voor te schieten nog vóór de rechter de zaak heeft gehoord. Dat bedrag kan in beginsel worden teruggevorderd van de tegenpartij als die wordt veroordeeld, maar u schiet het voor.

De dagvaarding heeft voordelen: ze geeft een vaste zittingsdatum en grote juridische zekerheid over de manier waarop de tegenpartij werd geïnformeerd. Haar nadeel is de kostprijs en de verplichte tussenkomst van een professional.

Het verzoekschrift op tegenspraak (art. 1034bis en volgende van het Gerechtelijk Wetboek) is een aantrekkelijk alternatief: u legt het zelf neer of stuurt het zelf naar de griffie, zonder gerechtsdeurwaarder, wat de inleidingskosten sterk vermindert. Het is de weg die velen zouden willen nemen om te besparen.

Maar let op: het verzoekschrift is GEEN optie die voor iedereen openstaat. Het is alleen beschikbaar in de gevallen waarin de wet het uitdrukkelijk heeft voorzien. Buiten die hypothesen is het verzoekschrift onontvankelijk en moet de zaak via dagvaarding verlopen. Men kiest dus niet vrij tussen beide wegen: de aard van het geschil bepaalt.

Een courant voorbeeld waarin het verzoekschrift openstaat: geschillen over de woninghuur, die de wet toelaat in te leiden bij verzoekschrift bij de vrederechter (art. 1344bis van het Gerechtelijk Wetboek). Het is precies om die huisvestingsgeschillen toegankelijker te maken dat de wetgever de verplichte gerechtsdeurwaarder opzij heeft geschoven.

Dit is het punt dat bijna niemand kent, en dat rechtstreekse financiële gevolgen heeft. Bent u een consument die een geldsom vordert van een onderneming — een terugbetaling, een gewone schuldvordering —, dan behoort uw situatie in beginsel niet tot de gevallen waarin het verzoekschrift is toegelaten.

Met andere woorden: voor dit soort geschil kunt u niet gewoon een verzoekschrift op de griffie neerleggen om de kosten te vermijden. U zult via een dagvaarding door een gerechtsdeurwaarder moeten gaan, met de kostprijs die dat meebrengt. Het is een klassieke ontgoocheling: men denkt € 300 te besparen, en ontdekt dat de goedkope weg voor zijn geval eenvoudigweg niet openstaat.

Vandaar het belang om, vóór u zich engageert, na te gaan welke weg werkelijk op uw geschil van toepassing is. Zich vergissen van inleidingswijze betekent riskeren dat de vordering onontvankelijk wordt verklaard en dat alles moet worden overgedaan — met verlies van tijd en soms van geld.