Wat kost een geschil in België: gerechtskosten, deurwaarder, vergoedingen

In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, kost een zaak aanhangig maken bij de vrederechter geen fortuin. Twee vaste kosten komen steeds terug. De eerste is de bijdrage aan het Fonds voor juridische tweedelijnsbijstand: € 26, verschuldigd bij de inschrijving op de rol van een verzoekschrift. Ze financiert de juridische bijstand voor de minst kapitaalkrachtige rechtzoekenden, en wordt eenmalig aangerekend per zaak die via verzoekschrift wordt ingeleid.

De tweede is het rolrecht: € 50 bij de vrederechter. De logica verschilt van de bijdrage: het wordt niet vooraf betaald, maar geïnd na afloop van de procedure, en het komt ten laste van de partij die verliest. Met andere woorden: als u in het gelijk wordt gesteld, draagt u het niet zelf — uw tegenpartij wel.

Deze bedragen blijven bewust laag omdat de vrederechter bedoeld is als toegankelijke rechter. Voor de meeste alledaagse geschillen bedraagt de instapkost van de procedure dus tientallen euro's, geen honderden — een essentieel gegeven wanneer u de inzet tegen de inspanning afweegt.

Nog vóór deze kosten bestaat er een weg die helemaal niets kost: de verzoening voor de vrederechter. Ze is gratis en, belangrijk detail, vrijgesteld van de bijdrage van € 26 aan het Fonds voor juridische tweedelijnsbijstand. Het is de goedkoopste manier om een officieel akkoord te proberen bereiken zonder een euro uit te geven — en bij een akkoord resulteert ze in een proces-verbaal met de kracht van een vonnis.

De echte kostenpost, wanneer die nodig blijkt, is de gerechtsdeurwaarder. Een vordering inleiden bij dagvaarding kost ongeveer € 300 tot € 450, afhankelijk van de akten en betekeningen. Dat is wat het budget van een geschil doet omslaan van enkele tientallen naar meerdere honderden euro's — vandaar het belang om vooraf na te gaan of uw zaak via verzoekschrift kan worden ingeleid in plaats van via dagvaarding.

Dit contrast vat de afweging samen: eerst de gratis verzoening, dan het verzoekschrift (€ 26 + € 50 ten laste van de verliezer) als een beslissing nodig is, en de dagvaarding bij deurwaarder (€ 300 tot € 450) enkel wanneer de wet dit oplegt. Elke weg heeft een heel andere kostprijs, die u beter kent vóór u kiest.

Een kost wordt vaak over het hoofd gezien omdat hij enkel opduikt bij verlies: de rechtsplegingsvergoeding. Als u het proces verliest, kunt u worden veroordeeld om aan de tegenpartij een forfaitaire vergoeding te betalen ter dekking van haar verdedigingskosten (met name advocaatkosten). De bedragen zijn wettelijk vastgelegd volgens de inzet van het geschil, per schijf, en komen dan bovenop uw eigen kosten.

Dit mechanisme werkt in beide richtingen: als u wint, is het de tegenpartij die ze aan u verschuldigd is. Maar het moet in uw berekening zitten vóór u begint, want het maakt van het geschil een weddenschap: een sterk dossier beperkt dit risico, een zwak dossier vergroot het. Precies daarom is het beter om van bij het begin te weten of uw dossier standhoudt.

Dat is het doel van de gratis diagnose van MonRecours: eerlijk inschatten hoe sterk uw dossier staat en u een idee geven van de kosten van elke weg, vóór enige verbintenis. MonRecours geeft u de instrumenten — het verstuurt of ondertekent nooit iets in uw plaats — zodat u met kennis van zaken beslist om verder te gaan, niet blindelings.